Journalistiek is koekjes van eigen deeg bakken

Soms maak ik als journalist vreemde dingen mee. Zo sprak ik laatst met Jan Kruis vlak voordat hij de Marten Toonderprijs uitgereikt zou krijgen. Nu spreek ik wel vaker stripmakers, dus daar was op zich niets opmerkelijks aan. Al was het een goed gesprek en waardeer ik het feit dat Kruis zo vlak voor de ceremonie tijd voor me vrijmaakte.

Nee, het vreemde voorval vond plaats na het gesprek. Ik deed net mijn audiorecordertje uitgezet toen er een jongeman naar me toe kwam die vanaf de zijlijn al had toegekeken tijdens het interview. Hij had een ouderwetse cassetterecorder bij zich. Misschien werkte hij voor de locale radio. Zonder blozen of schroom (en zonder zich voor te stellen) vroeg hij of hij de audio van mijn interview mocht gebruiken.

‘Wat zeg je?’ vroeg ik hem in ongeloof. Vroeg hij daadwerkelijk of hij mijn materiaal mocht gebruiken?

‘Ja, want ik krijg geen gesprek met hem. Ik kom er niet tussen, dus kan ik toch wel jouw interview gebruiken?’

Verdomd, had ik het toch goed verstaan.

‘Wat denk je zelf?’ vroeg ik terug en vervolgde met: ‘Natuurlijk ga ik niet mijn met moeite verzamelde informatie afstaan. Ik ben een professioneel journalist. Als je een interview wilt met Jan Kruis dan ga je dat zelf maar regelen.’

‘Nou, dat vind ik flauw!’ zei de jongen en droop af.

Het was flauw geweest als hij had gevraagd of hij een pen van me mocht lenen en ik deze niet had afgestaan terwijl ik er altijd meerdere bij me heb. Het is niet flauw om nee als antwoord te krijgen als je vraagt of je een deel van iemands werk mag jatten.

Het wordt een ander verhaal als mijn stuk online staat en een quote uit het interview wordt geciteerd of geparafraseerd – met bronvermelding en een linkje naar het betreffende item. Dan valt het onder citaatrecht. Maar ik sta nooit en te nimmer mijn ruwe materiaal af.

Dat is andere koek. En koekjes bakt men maar van eigen deeg.

Investeren
In sommige situaties moet je als journalist je eigen boontjes kunnen doppen. Persconferenties, interviews, het najagen van nieuws – dat soort dingen. Dat is je werk. Punt.

Jezelf specialiseren in een specifiek onderwerp of medium kost tijd en moeite. Je moet je inlezen, contacten leggen, je hoofd laten zien op verschillende gelegenheden. Dat betaalt zich later uit in kansen om mensen te spreken of informatie aangereikt te krijgen. Maar daar moet je dus zelf voor investeren.

Je krijgt het niet aangereikt.

(Freelance) journalist zijn is een baan, geen hobby.

Share

Michael Minneboo

Michael Minneboo is een freelance journalist gespecialiseerd in popcultuur, fancultuur, strips, film, online media en beeldcultuur. Hij schrijft over onder andere comics, Nederlandse strips & animatie en interviewt makers uit binnen- en buitenland. Daarnaast geeft hij lezingen en adviseert hij particulieren en bedrijven over bloggen.

  • Jooper ,

    Je kan het natuurlijk altijd proberen… Maar groot gelijk dat je nee zegt. Je hebt je eigen kansen gecreeerd door vol te houden en hard te werken, niet door aan andere journalisten te vragen of ze je even in de kruiwagen willen zetten.

  • Aukje ,

    Hehe, die durft wel! Lekker makkelijk!

    • Michael Minneboo ,

      Ik weet niet of het lef was of gewoonweg dommigheid eerlijk gezegd. Lekker makkelijk was het zeker. πŸ™‚

    • elsbeth ,

      hear, hear! ik krijg van mensen die willen vertalen ook wel eens de vraag wie mijn contactpersonen bij uitgeverijen zijn…. tis erg flauw maar dat ga ik dus echt niet geven. ik heb er lang over gedaan om goede contacten op te bouwen… ik heb ook vaak gehad dat ik aan mede-journalist iets vertelde en dat ik dat een goed artikelonderwerp vond, en dan gingen ze er zelf mee aan de haal… doe tegenwoordig vooral eindredactie dus nu heb ik dat gelukkig niet zo meer. Maar er vissen al veel te veel freelancers in dezelfde vijver en ‘t is ieder voor zich, survival of the fittest, eten of gegeten worden πŸ™‚

      • Michael Minneboo ,

        Da’s helemaal waar: er is veel concurrentie. Absoluut. Bronnen en contacten moet je beschermen. Een netwerk aanleggen kost tijd en moeite. Freeloaders mogen weer terug naar de school voor journalistiek.

        Toch spreek ik graag af met een select groepje freelance vrienden. Om ideeΓ«n uit te wisselen, en van elkaar te horen hoe het gaat. Je hebt elkaar ook soms nodig. Bovendien is het gezellig.

        • elsbeth ,

          zeker… bij vrienden of freelancers die zelf al veel doen, kan je elkaar helpen en ik vind het ook leuk om samen te brainstormen. maar ik heb het idd meer over van die gevallen ‘mijn zusje is net afgestudeerd en ze vroeg zich af hoe jij dat deed en heb je een telefoonnummer voor haar’….. euh… nee dus πŸ™‚

          • Michael Minneboo ,

            Dat soort zusjes hebben er ook veel meer aan als ze het allemaal zelf uitzoeken. Leren ze meer van πŸ™‚

      • Johan ,

        Helemaal mee eens, Michael. De brutaliteit dat hij het durft te vragen!

        • Devid ,

          Dat is al hetzelfde als afkijken tijdens een examen of dergelijke. Jij doet hard je best om de leerstof te bestuderen en diegene die dan naast je zit, die profiteert er mee van en schrijft alles gewoon over, meestal zonder dat je het wilt. Die heeft dat allicht misschien al bij veel mensen geprobeerd… πŸ™‚

          Ik heb het ook ooit al eens meegemaakt. Ik steek veel werk in het schrijven, vertalen en aanmaken van nieuws berichtjes en toen ik ergens op een weblog terecht kwam merkte ik dat alles gewoon bij die persoon op zijn weblog stond. Dus die had allicht copy en paste gedaan.

          Maar ik heb contact ermee opgenomen en gelukkig is hij daar toch mee gestopt… πŸ™‚

          • Michael Minneboo ,

            Ik ben er ook niet van gecharmeerd als ik mijn nieuwsberichten ongevraagd ergens anders terugvindt. Ik vind het wel goed als mensen mijn nieuws overnemen en mijn naam erbij vermelden als bron en naar mijn site linken. Da’s hoe het hoort vind ik.

            Goed dat je zelf stappen hebt ondernomen. Nu kon dat omdat je ervan wist, maar als je er geen weet van hebt, is je tekst vogelvrij voor bloggers die niet weten hoe het hoort.

          • Mike ,

            Dat heb ik zelf een paar gepleegd op het plein voor de tweede kamer. Niet bewust of zo, maar gewoon lekker filmen wat de grote jongens van de NOS aan het doen waren, ook interviews van pratende burkas en zo.
            Onbewust heb je toch het compleet materiaal met fouten en al eerder online dan de NOS. Het is openbare ruimte en was niet de enige, maar daar zullen vast ook wat juridische haken en ogen aan hangen en daar nooit bij stil gestaan.

            • Michael Minneboo ,

              Daar snij je een interessant punt aan, Mike. Wat als die jongen een recorder erbij had gehouden terwijl ik Jan Kruis aan het interviewen was? Eigenlijk weet ik het antwoord al: ook daar ben ik niet van gediend. Toen ik laatst Mike Mignola zou interviewen, was er een collega van de NRC voor mij. Ik ben er toen bij dat gesprek ook niet bij gaan zitten. Ieder zijn eigen gesprek. Ieder zijn eigen stuk.

              Jouw voorbeeld klinkt alsof er ook andere reporters bij stonden. Dat zie je wel vaker bij dat politieke geneuzel. Maar ik denk inderdaad niet dat de NOS er blij mee was.

            • Peter de Kock ,

              Dit is wel een heel erg sterk staaltje van #durftevragen Het kan ook te ver gaan: #durfjeeigenwerktedoen πŸ™‚

              • Michael Minneboo ,

                Ha!Ha! Inderdaad. Ik betwijfel of iemand op Twitter zo bijdehand zal zijn om anderen volledig het werk te laten doen πŸ™‚

              • Paul ,

                En vervolgens heeft Mennermaandblad dus geen interview met Jan Kruis. Bedankt Minneboo!