In het boek Zen en keuzes maken van Rients R.R. Ritskes staat het volgende:

‘Er is wezenlijk geen fout of goed. Wat nu goed lijkt, blijkt later fout en omgekeerd. Bij het maken van keuzen kunnen we het eigenlijk alleen maar goed doen. Of wat we kiezen ook goed uitpakt, wordt vooral bepaald door hoe we onze keuze vormgeven en wat we leren van de ervaringen die door die keuze op onze weg komen.’

In het leven staan we om de haverklap voor een nieuwe beslissing. Sommige ervan kunnen best lastig zijn. En dan heb ik het niet alleen maar over de vraag welke studie je gaat doen, wat je later wilt worden of waar je gaat wonen. Al zijn dat natuurlijk allemaal levensbepalende kwesties.

In sommige theorieën gaat men ervan uit dat iedere keer als we een keuze maken, er een afsplitsing plaatsvindt tussen deze realiteit en een andere. Deze splitsing creëert een nieuw paralleluniversum waarin het alternatief van onze keuze beleefd wordt. Leuk bedacht, maar aangezien we – tot nu toe – niet de mogelijkheid hebben om van het ene universum naar het andere te reizen, zitten we hier ‘vast’ met de keuze die we hebben gemaakt.

In films waarin dit thema wordt behandeld, zijn de zaken vaak zwart-wit. Er is een goede keuze met een goede afloop en er is een slechte keuze met een slechte afloop. In de werkelijkheid zijn de zaken lang niet zo duidelijk. In veel gevallen is niet te voorspellen wat precies de uitkomst zal zijn van de keuze die je maakt. Je kunt fantaseren over wat er zou gebeuren als je het ene had gedaan, maar dat heeft niet veel zin. Het leven is dermate complex dat je in je fantasie nooit rekening kunt houden met alle onverwachte factoren die kunnen opdoemen en de uitkomst beïnvloeden.

Aangezien je nooit beschikt over deze informatie en dus het voorspellen van de uitkomst van je keuze vrijwel onmogelijk is, kun je eigenlijk niet spreken van goede en slechte keuzen. Ieder alternatief heeft immers zijn voor- en nadelen die overigens weer leiden tot nieuwe keuzemogelijkheden. Ritskes heeft dus toch gelijk.

Het kan natuurlijk altijd dat een keuze achteraf niet zo verstandig bleek als dat ze leek. Daar kun je dan lang en kort over nadenken. Maar ‘No use crying over spilled milk’, lijkt me. Uiteindelijk valt er altijd wat te leren van de keuze die is gemaakt. Maar da’s pas achteraf, als je weet wat de gevolgen zijn van de beslissing.

Hoewel deze gedachte een troostende werking kan hebben op degene die twijfelt, biedt het geen oplossing voor het probleem als je niet weet wat je moet kiezen. Je kunt je alleen berusten in het feit dat er in principe geen goede en foute keuze bestaat.

Michael Minneboo

Michael Minneboo is een freelance journalist gespecialiseerd in popcultuur, fancultuur, strips, film, online media en beeldcultuur. Hij schrijft over onder andere comics, Nederlandse strips & animatie en interviewt makers uit binnen- en buitenland. Daarnaast geeft hij lezingen en adviseert hij particulieren en bedrijven over bloggen.

  • martijn ,

    “Uiteindelijk valt er altijd wat te leren van de keuze die is gemaakt. Maar da’s pas achteraf, als je weet wat de gevolgen zijn van de beslissing.”

    dit durf ik gerust in twijfel te trekken wat is immers achteraf 🙂 het zou in veel gevallen enige tijd na gemaakte keuze, kunnen lijken dat gemaakte keuze een bepaald gevolg als uitkomst heefd, mensen zien vaak causale verbanden die er niet zijn.

    • Michael Minneboo ,

      Ik ben het met je eens dat mensen de neiging hebben patronen te zien en eindjes aan elkaar te knopen. Soms ook eindjes die niets met elkaar te maken hebben. Daarentegen zijn er natuurlijk ook keuzen te bedenken waarvan later zeker de gevolgen zijn te achterhalen. Het punt is dat je van tevoren niet met veel zekerheid kunt voorspellen wat die gevolgen precies zullen zijn.

      • Anoniem ,

        het punt is volgens mij, dat je zelfs vaak achteraf niet met veel zekerheid kunt stellen wat de oorzaak is van een bepaald gevolg. 🙂

        uiteraard bestaan er legio gevallen waarbij dit wel zo lijkt te zijn en in voorkomende gevallen zijn oorzaak en gevolg wel degelijk te verbinden

        • martijn ,

          “Suppose an individual named John examines the current economic conditions and sees that a depression is inevitable. John then makes a series of economic decisions to cushion himself from the impending effects of the depression (if that is at all possible). One might argue that depression that occurs after John’s decisions causes
          these prior decisions. We can easily see the fallacy in this line of reasoning. It is not the depression per se that causes the decision, but
          the perception of the impending depression. Like any perception it may not be veridical. If we allowed for the veridical perception of the future
          (prophecy), it would be empirically impossible to rule out backwards causation.”
          uit :CORRELATION AND CAUSALITY by David A. Kenny

          • martijn ,